Rekabet Kurumu, Türkiye'nin dünya fındık üretimindeki yüzde 70'lik payını ve bu sektörden geçimini sağlayan 400 bin civarındaki ailenin ekonomik durumunu gözeterek piyasadaki denetimlerini yoğunlaştırdı. Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, fındık alım-satım pazarında faaliyet gösteren 6 büyük teşebbüs hakkında, ciddi rekabet ihlali şüphesiyle 22 Ekim tarihinde soruşturma başlatıldığını duyurdu. Küle, bu adımın fındık fiyatlarının masa başı anlaşmalarla değil, serbest piyasa koşullarında adil bir şekilde oluşmasını sağlamak amacıyla atıldığını vurguladı.
Üreticinin emeği kırmızı çizgimiz
Fındığın sadece ekonomik bir ürün değil, aynı zamanda sosyal ve insani bir değer olduğunu belirten Birol Küle, "Başta Ordu, Giresun, Trabzon ve Düzce olmak üzere Karadeniz'in sarp yamaçlarında, yağmurda çamurda binbir güçlükle bahçesine bakan 400 bin civarında ailemiz geçimini doğrudan bu üründen sağlıyor. Fındık, o ailelerimizin evindeki ekmek, çocuklarının okul harçlığı ve bir yıllık umudu demektir.
Dolayısıyla fındık, ekonomik boyutunun ötesinde sosyal ve insani boyutuyla da bizim kırmızı çizgimizdir" ifadelerini kullandı. Kurumun, üreticinin hakkını korumak için şikayet beklemeden resen incelemeler yürüttüğünü belirten Küle, "Çiftçimizin aleyhine gelişen rekabet sorunlarına karşı anında resen incelemeler başlattık" dedi.
Ferrero taahhütleri anbean izleniyor
Sektördeki en büyük alıcı konumunda bulunan Ferrero ile ilgili yürütülen sürece de değinen Küle, şirketin pazardaki hakim durumunu kötüye kullandığı iddiaları üzerine 2023-2024 yıllarında bir soruşturma gerçekleştirdiklerini hatırlattı. Küle, "Bu soruşturmada Ferrero'nun pazardaki davranışlarını en ince ayrıntısına kadar inceledik.
Soruşturma sürecinde, pazarda hakim durumda bulunduğu değerlendirilen Ferrero bir taahhüt başvurusunda bulundu. Rekabet Kurulu olarak söz konusu taahhütlerin pazardaki mevcut rekabetçi endişeleri gidereceği sonucuna ulaştık" açıklamasında bulundu.
2024, 2025 ve 2026 yıllarını kapsayan taahhütlerin bağlayıcı hale getirildiğini belirten Küle, "O günden bugüne Ferrero'nun tüm adımlarını ve taahhütlere uyup uymadığını anbean izliyoruz. Üreticimizin içinin rahat olması adına bir kez daha altını çizmek isterim.
Ferrero'nun taahhütlere uymadığını veya taahhütleri dolanmaya çalışarak çiftçimizi mağdur ettiğini tespit etmemiz durumunda, şirkete çok ağır idari para cezası verilmesi gündeme gelecektir" diye konuştu.
Fiyat baskılamaya yönelik inceleme
Yeni soruşturmanın temelinde yatan iki kritik soruya dikkat çeken Küle, piyasadaki fiyat oluşumlarını şu şekilde sorguladıklarını belirtti: "Soruşturmada, şu sorulara net cevaplar arıyoruz. Birincisi, 'Pazarın en büyük alıcısı ile sahadaki yerel ve orta ölçekli alıcılar arasında fiyatları düşürmeye yönelik bir bağlantı var mı?' Yani yerel alıcılar, büyük alıcının kontrolü ve yönlendirmesiyle fiyatları baskılayıp üreticiyi ucuza satış yapmaya mı zorluyor? İkincisi, 'Pazarda birbiriyle rekabet etmesi gereken alıcılar, el altından anlaşarak ortak fiyat mı belirliyor?' Yani çiftçimiz ürününü satmak için hangi kapıya giderse gitsin, önceden kararlaştırılmış aynı düşük fiyatla karşılaşıp çaresiz mi bırakılıyor?" Geçmişte Trabzon'da 21 ve Düzce'de 10 teşebbüse yönelik benzer ihlaller nedeniyle ceza uygulandığını anımsatan Küle, yerel düzeyde dahi olsa fiyat belirleme girişimlerine müsaade edilmeyeceğini vurguladı.
Soruşturmalar genişleyebilir
Kurumun elindeki tüm yetkileri kullanmaya kararlı olduğunu ifade eden Birol Küle, "Alım yaptıkları fındığın fiyatlarını suni şekilde düşürmek isteyen, ürünü daha ucuza satın almayı hedefleyen ve bunun için rekabeti ihlal etmeyi göze alan kim varsa karşısında bizi bulacaktır. Açtığımız soruşturmayı bu kararlı iradeyle yürüteceğiz.
Açıkça söylüyorum, incelemelerimiz sürecinde çiftçimizi mağdur eden, rekabeti ihlal eden ilave teşebbüsler tespit etmemiz durumunda onları da tereddütsüz soruşturmaya dahil edeceğiz. Değerli üreticimizin emeğinin karşılığını bulması için sektörü sıkı bir şekilde takip etmeye ve sonuna kadar çalışmaya devam edeceğiz" diyerek sözlerini tamamladı.
