İsrail'de gerçekleştirilen genel seçimlerin henüz kesinleşmeyen sonuçları, Binyamin Netanyahu'nun öncülük ettiği Likud Partisi'nin beklentilerin üzerinde bir başarıya imza attığını gösteriyor. 120 sandalyeli parlamentoda aşırı milliyetçi ve dinci partilerle kurulan mevcut sağcı blok, 61 sandalyelik kritik çoğunluk sınırına oldukça yaklaştı.
Ancak uzmanlar, ilk gelen verilerin sağcı seçmenlerin yoğunlukta olduğu bölgelerden kaynaklandığına dikkat çekerek, posta yoluyla kullanılan oyların sayımı tamamlandığında tablonun farklılaşabileceği uyarısında bulunuyor. Seçimlere katılım oranının %77'yi aşması, ülkede uzun süredir devam eden siyasi tıkanıklığın seçmen nezdinde de karşılık bulduğunu ortaya koydu.
Netanyahu'nun zafer arayışı
Başbakan Binyamin Netanyahu, seçim gecesi destekçilerine seslenerek sağcı bloğun gücüne vurgu yaptı. Netanyahu, "Sağcı blok, Siyonist kamuoyu, Yahudi kamuoyu ve Yahudi devletini destekleyen herkes arasında açık ve kesin bir çoğunluğa sahip.
Bu açıkça ortaya çıktı. Kesin bir çoğunluk" ifadelerini kullandı.
Zafer ilan etmekten şimdilik kaçınan Netanyahu, "Güçlü, ulusal, sağcı bir hükümet kurmalıyız. Yapılması gereken bu" diyerek öncelikli hedefini açıkladı.
Öte yandan, Netanyahu'nun rakibi Gadi Eisenkot ise sandık çıkış anketlerinin ardından yaptığı açıklamada, "Halk değişimi seçti" dedi ve ekledi: "Başarısızlık koalisyonu halkın güvenini kaybetti. İsrail halkı Binyamin Netanyahu'nun başbakan olarak devam etmesine karşı oy verdi."
Toplumsal bölünme ve protestolar
İsrail toplumu, bu seçimlerle birlikte daha da belirginleşen derin fikir ayrılıklarıyla karşı karşıya. Seçimler, sadece Netanyahu'nun liderliği hakkında bir referandum değil, aynı zamanda ülkenin gelecekteki kimliğine dair bir oylama niteliği taşıdı.
Özellikle 7 Ekim 2023 tarihinde Hamas önderliğinde gerçekleşen ve Gazze, Lübnan ile İran hattında savaşları tetikleyen saldırılardan önce, yargı reformlarına karşı düzenlenen kitlesel protestolar ülkedeki liberal ve laik kesimin endişelerini artırmıştı. İsrail Demokrasi Enstitüsü'nden Profesör Tamar Hermann, seçim öncesi yaptığı değerlendirmede, "Anketlerde, Netanyahu yanlısı ve Netanyahu karşıtı iki ana tarafın ağırlığının yaklaşık aynı olduğunu görüyoruz.
İnsanlar 7 Ekim'den sonra Netanyahu'nun gözden düşeceğini, hatta devrileceğini bekliyordu ama bu olmadı" ifadeleriyle durumu özetledi.
Siyasi pazarlıklar süreci
Seçim sonuçlarının ardından İsrail'deki ana partiler, koalisyon hükümeti kurmak için yoğun bir siyasi mücadeleye hazırlanıyor. Gazeteci Yaakov Katz, sürecin karmaşıklığına dikkat çekerek, "Fakat bu işe yaramayabilir ve bir bloğun gerçekten hükümet kurabilecek kapasitede olup olmadığını görmek haftalar veya aylar sürebilir" değerlendirmesinde bulundu.
Özellikle muhalefet kanadındaki "değişim bloğu"nun, Arap partileriyle iş birliği yapıp yapmayacağı merak konusu. Avigdor Lieberman gibi isimler daha önce bu tür bir iş birliğine mesafeli dururken, Ra'am lideri Mansur Abbas, bir sonraki hükümete katılmaya hazır olduklarını belirtti.
Abbas, "Bunlar bildiğimiz parti politikası değerlendirmeleri. İsrail'deki tüm politikacılar seçimlerden önce bir şey söyler, seçimlerden sonra ise farklı bir dil kullanırlar.
Bunu daha önce de yaşadık ve bizi ilgilendirmiyor" diyerek siyasi söylemlerin değişkenliğine işaret etti.
Cumhurbaşkanı'nın rolü
Nihai sonuçların açıklanmasının ardından süreç, Cumhurbaşkanı İshak Herzog'un devreye girmesiyle devam edecek. Herzog, tüm parti liderleriyle görüşmeler yaparak koalisyon kurma ihtimali en yüksek olan adayı belirleyecek.
Görevlendirilen adayın altı hafta içerisinde hükümeti kuramaması durumunda, diğer adaylara şans tanınacak. Eğer hiçbir lider koalisyon oluşturmayı başaramazsa, İsrail halkı yeniden sandık başına gidecek.
Bu süreçte Netanyahu hükümeti geçici olarak görevini sürdürecek ancak büyük çaplı politika değişiklikleri yapma yetkisi bulunmayacak.
Likud (Binyamin Netanyahu) %20,59 26 Sandalye
Yashar! (Gadi Eisenkot) %16,12 21 Sandalye
Ortak Liste (Arap Partileri Bloku) %9,15 12 Sandalye
Beyachad (Together - Naftali Bennett / Birlikte Listesi) %8,98 12 Sandalye
The Democrats (Demokratlar) %6,48 8 Sandalye
